Değerli Metaller

on 01/04/2015

Değerli metal veya kıymetli madenler olarak da adlandırılır, ekonomik değeri yüksek ve doğada nadir olarak bulunan elementlerdir. Genel olarak doğada bileşik oluşturmadan saf halde bulunanları “soy metal” olarak da tanımlanmaktadır. Bu soy metaller kimyasal olarak diğer metallere göre daha az reaksiyona girme eğilimi göstermektedirler. Değerli metaller genel olarak sünek (kolay şekillendirilebilen) yapıda olup, parlak bir görünüme sahiptirler.

Tarihte altın gümüş gibi değerli madenler para birimi olarak yaygın olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise para kodlarını tanımlayan uluslararası standartta (ISO 4217: currency codes) altın, gümüş, platin ve paladyum için kod tanımları bulunmaktadır.
Bu kodlar:

Altın: XAU
Gümüş: XAG
Platin: XPT
Paladyum: XPD

şeklindedir.

En çok bilinen ve en yaygın kullanımı olan değerli metaller altın ve gümüştür. Altın ve gümüş kolay şekillendirilebilinen parlak ve göz alıcı renkleri olan metallerdir. Ayrıca İnsan vücudu tarafından alerjik tepkilere sebep olmazlar. Bu sebeple sebebiyle takı sektörünün ana malzemeleri olmuşlardır. Ayrıca altın yüksek iletkenlik özelliği,  gümüş ise antibakteriyel olması sebebiyle  endüstriyel alanda da kullanılmaktadır. Tüm bunların haricinde tarihsel önemleri ile birlikte halen yaygın iki yatırım aracı konumundadırlar.
Değerli metaller kapsamına giren diğer metaller sırasıyla rutenyum, rodyum, paladyum, osmiyum, iridyum ve platindir (platin grubu metaller). Bu metaller arasında ise ticari kullanımı en yaygın olan platin’dir. Bu metalllere platin grubu metaller denmesi benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip olmalarından gelir. Doğada da genelde birkaçının alaşım yapmış hali şeklinde bulunurlar. Kimyasal olarak aşınmalara dirençli, yüksek sıcaklıklara dayanıklı metallerdir. Özellikle platin yüksek aşınma direnci ile kuyumculuk sektöründe yaygın kullanıma sahiptir.
Tarihte bir dönem alüminyum da değerli metal olarak değerlendirilmiştir. Normalde alüminyum doğada çok miktarda bulunan ve diğer değerli metallerin aksine soy metal özelliği göstermeyen bir metaldir. Ancak geçişte elde etme metodu sebebiyle zor çıkarılan bir maden olduğundan değerli sınıfında görülmüştür. 19 yüzyılın sonlarında piyasa değeri gümüşle çok yakındır. Günümüzde gelişen teknoloji ile alüminyum değerli metaller sınıfında bulunmamaktadır.

Ekonomik kullanımı olan değerli madenler büyük hacimli kullanım için genellikle “külçe” adı verilen dikdörgen prizmaları haline getirilirler. Külçelerin saflık derecesi ve ağırlık bilgisi üretici tarafından üzerlerine işlenmektedir.

Share this post:
4dv3ntDeğerli Metaller